Mijnbouwvergunningen en milieu-impact in Zuidoost-Sulawesi
Onderdeel van Sulawesi: bekijk het eiland
Zuidoost-Sulawesi (hoofdstad Kendari) heeft 277 geregistreerde mijnbouwvergunningen, vooral nikkel, kalksteen. Het gekarteerde gebied dat door mijnbouw is geopend en getroffen beslaat 3.802 ha. In 2025 ging 23.683 ha bosbedekking verloren. Er zijn nog geen milieubulletins gepubliceerd voor deze provincie.
Getroffen gebieden omvatten vervuiling en fysieke schade aan land, door zowel vergunde als niet-vergunde mijnbouw.
Vergunningen per grondstof
| Grondstof | Vergunningen |
|---|---|
| nikkel | 170 |
| kalksteen | 49 |
| aspal | 20 |
| kwartszand | 19 |
| steen & zand | 10 |
| overig | 7 |
| batuan aspal | 2 |
Bron: ESDM MODI / Geoportal ESDM · Bijgewerkt 24 okt 2026
Bosverlies per jaar
| Jaar | ha |
|---|---|
| 2016 | 38.613 |
| 2017 | 27.281 |
| 2018 | 24.346 |
| 2019 | 35.142 |
| 2020 | 19.017 |
| 2021 | 12.470 |
| 2022 | 13.439 |
| 2023 | 34.368 |
| 2024 | 17.002 |
| 2025 | 23.683 |
Bron: Hansen/UMD Global Forest Change (v1.13) · Bijgewerkt 24 okt 2026
SDG-status
Nog geen data
Vergunningen naar status
Een WIUP is een gebied dat voor vergunningen is aangewezen, nog geen vergunning. Een WPR is een zone voor kleinschalige mijnbouw door de gemeenschap. Alleen "actief" telt mee als vergunning in de kerncijfers.
Bron: ESDM MODI / Geoportal ESDM · Bijgewerkt 24 okt 2026
Meer over deze provincie
- Ongeveer 86,6 % van het land is bos (boomkroon van minstens 30 %, jaar 2000).
- 10 van de 17 regentschappen en steden hebben 3 of meer actieve vergunningen.
Bron: Hansen/UMD Global Forest Change (v1.13) · Bijgewerkt 24 okt 2026
Regentschappen en steden in Zuidoost-Sulawesi
Kies een regentschap of stad voor mijnbouwvergunningen en getroffen gebieden op lokaal niveau.
- Regentschap Kolaka · 27 vergunningen
- Regentschap Konawe · 21 vergunningen
- Regentschap Muna
- Regentschap Buton · 24 vergunningen
- Regentschap Konawe Selatan · 48 vergunningen
- Regentschap Bombana · 23 vergunningen
- Regentschap Wakatobi
- Regentschap Kolaka Utara · 23 vergunningen
- Regentschap Konawe Utara · 95 vergunningen
- Regentschap Buton Utara
- Regentschap Kolaka Timur
- Regentschap Konawe Kepulauan · 4 vergunningen
- Regentschap Muna Barat
- Regentschap Buton Tengah · 5 vergunningen
- Regentschap Buton Selatan · 3 vergunningen
- Stad Kendari
- Stad Bau Bau
Geschiedenis van mijnbouw in Zuidoost-Sulawesi
Een tijdlijn met bronnen, zo ver terug als de bronnen reiken. Elk punt noemt zijn bron en hoe zeker het is. Waar iets alleen gemeld of overgeleverd is, staat de beperking erbij.
Vóór 1500
- ca. 700–800 n.Chr.
IJzerdorp onder water in het Matanomeer
Pulau Ampat, Meer Matano, Luwu Timur · ijzer
Duikers vonden in het Matanomeer de resten van een dorp waar ijzer werd gemaakt. Koolstofdatering laat zien dat hier al in de 8e eeuw ijzererts werd gesmolten. Het is het eerste onderwateronderzoek naar ijzerproductie in Azië.
Beperking: De datering geldt voor deze ene vindplaats; hoe groot de productie was, is niet bekend.
Bron: Shinatria Adhityatama; R.R. Triwurjani; Suryatman; David Bulbeck et al. (2022) Pulau Ampat site: A submerged 8th century iron production village in Matano Lake, South Sulawesi, Indonesia. Archaeological Research in Asia · geraadpleegd 24 okt 2026
- ca. 1000–1700
Eeuwenlang ijzer smelten bij Nuha en Matano
Nuha en Matano dorp, Meer Matano, Luwu Timur · ijzer
Het OXIS-project groef in 1998–1999 bij Matano en Nuha lagen met smeltafval, blaaspijpen en houtskool op. De onderste laag bij Nuha is van de 11e–13e eeuw, de bovenste van de 17e eeuw of later. Er werd dus bijna het hele tweede millennium ijzer gesmolten.
Beperking: Radiokoolstofdata hebben een marge van eeuwen.
Bron: David Bulbeck; Ian Caldwell (2000) Land of Iron: The Historical Archaeology of Luwu and the Cenrana Valley (OXIS project results) · geraadpleegd 24 okt 2026
- ca. 1300–1400
Pamor Luwu: ijzer voor de Javaanse kris
Meer Matano en Luwu · ijzer
Op Java staat 'pamor Luwu' bekend als het ijzer voor de patronen in een kris. Onderzoekers koppelen dit aan erts van het Matanomeer, dat 1–2 % nikkel bevat. Het OXIS-team concludeert dat de ijzerindustrie bij Matano uiterlijk in de 14e eeuw bestond.
Beperking: Of nikkel echt de bijzondere eigenschap gaf, is omstreden: veel geanalyseerde krissen bevatten weinig of geen nikkel.
Bron: David Bulbeck; Ian Caldwell (2000) Land of Iron: The Historical Archaeology of Luwu and the Cenrana Valley (OXIS project results) · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1365
Luwu genoemd in het Majapahit-gedicht
Luwu (Gulf van Bone) · ijzer
Het Javaanse gedicht Desawarnana (Nagarakertagama) uit 1365 noemt Luwu als een land onder invloed van Majapahit. Het is de oudste geschreven vermelding van Luwu. Historici zien de handel in ijzer als een reden voor die band met Java.
Beperking: Het gedicht noemt Luwu, niet het ijzer zelf; de ijzerhandel is een uitleg van onderzoekers.
Bron: David Bulbeck; Ian Caldwell (2000) Land of Iron: The Historical Archaeology of Luwu and the Cenrana Valley (OXIS project results) · geraadpleegd 24 okt 2026
1500–1799: Portugezen, Spanjaarden en VOC
- ca. 1512–1535
Goud uit Noord-Sulawesi naar Ternate
Siau en the noord Sulawesi coast · goud
Kort na 1512 schreef de Portugees Tomé Pires dat handelaars uit Siau goud naar Ternate brachten. De Spanjaard Urdaneta (1526–1535) schreef dat 'Celebes' elk jaar goud naar de Molukken stuurde. Dit zijn de oudste geschreven berichten over goud uit het noorden.
Beperking: Waar het goud precies werd gewonnen, zeggen de bronnen niet.
Bron: David Henley (1993) A Superabundance of Centers: Ternate and the Contest for North Sulawesi. Cakalele 4: 39-60 · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1667–1700
VOC grijpt in op Gorontalo-goud
Gorontalo · goud
Na het Verdrag van Bongaya (18 november 1667) breidde de VOC haar macht uit over gebieden die onder Gowa vielen. Gorontalo kwam onder toezicht van de VOC-gouverneur in Ternate. Daarmee begon de bemoeienis van de Compagnie met het goud.
Beperking: Exacte VOC-goudcontracten met Gorontalo en Limboto zijn hier niet in het archief gecontroleerd.
Bron: Hasanuddin Anwar; Retno Sekarningrum; Muhammad Nur Ichsan Azis; Irna Saptaningrum; Hendri Gunawan (2023) Commodities and the Dynamics of Commercial Shipping Activity at Gorontalo in 19th Century. ICLC 2022, ASSEHR 756: 7 · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1670–1700
VOC-bronnen over ijzer uit Luwu
Luwu en Meer Matano · ijzer
De VOC-bestuurder Speelman schreef in 1670 als eerste Europeaan over de uitvoer van ijzer uit Luwu. In dezelfde eeuw schreef Rumphius dat Matano-ijzer bijna zo goed was als staal. Tot in de 20e eeuw gingen ijzeren werktuigen van Matano naar de Molukken.
Bron: David Bulbeck; Ian Caldwell (2000) Land of Iron: The Historical Archaeology of Luwu and the Cenrana Valley (OXIS project results) · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1677–1681
Noord-Sulawesi onder de VOC
Manado, Minahasa, Sangihe, Gorontalo · goud
Tussen 1677 en 1681 kwamen Sangihe, Minahasa en het schiereiland vanaf Gorontalo onder de VOC. De Compagnie kocht daarna zelf producten als goud, schildpad en was bij lokale producenten.
Bron: David Henley (1993) A Superabundance of Centers: Ternate and the Contest for North Sulawesi. Cakalele 4: 39-60 · geraadpleegd 24 okt 2026
1800–1941: koloniale tijd
- ca. 1896–1940
Ruim 13 ton goud uit Paleleh en Totok
Paleleh (Buol) en Ratatotok (Minahasa Tenggara) · goud
De koloniale mijnen van Paleleh en Totok (Ratatotok) leverden samen meer dan 13 ton goud. Het kwam uit kwartsaders en verweerde grond (eluviaal goud).
Beperking: Het cijfer is een totaal; de verdeling per mijn en per jaar staat niet in deze bron.
Bron: S.L. Garwin (1996) The settings and styles of gold mineralization in Southeast Asia. Geological Society of Malaysia, Annual Geological Conference '96 · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1909–1910
Geologische expeditie door Midden-Celebes
Central en Southeast Sulawesi
In 1909–1910 trok mijningenieur E.C. Abendanon door Midden-Celebes. Zijn verslag in vier delen (1915–1918) gaf de eerste geologische kaarten van een groot deel van het binnenland.
Beperking: Latere bronnen zeggen dat hij in 1909 nikkelerts bij Pomalaa vond; dat is hier niet in het originele werk gecontroleerd.
Bron: E.C. Abendanon (1915) Midden-Celebes-Expeditie: geologische en geographische doorkruisingen van Midden-Celebes (1909-1910), 4 vols + atlas, Leiden: E.J. Brill · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1909–1910
Geologische expeditie door Midden-Celebes
Central en Southeast Sulawesi
In 1909–1910 trok mijningenieur E.C. Abendanon door Midden-Celebes. Zijn verslag in vier delen (1915–1918) gaf de eerste geologische kaarten van een groot deel van het binnenland.
Beperking: Latere bronnen zeggen dat hij in 1909 nikkelerts bij Pomalaa vond; dat is hier niet in het originele werk gecontroleerd.
Bron: E.C. Abendanon (1915) Midden-Celebes-Expeditie: geologische en geographische doorkruisingen van Midden-Celebes (1909-1910), 4 vols + atlas, Leiden: E.J. Brill · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1924–1941
Buton-asfalt ontdekt en gewonnen
Kabungka en Lawele, Buton
De Nederlandse geoloog W.H. Hetzel beschreef in 1924 natuurasfalt op Buton. Vanaf 1925 groef de Boeton Maatschappij het asfalt af, tot de Japanse bezetting in 1942. Het werd al in 1926 voor wegen gebruikt.
Bron: Awang H. Satyana; Ngakan A. Ascaria; Alfathony Krisnabudhi; Ragil D. Prasetyo (2023) Prospectivities of Buton area, Southeast Sulawesi: new insights from revisiting integrated geological-geophysical-geochemical data. IPA · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1924–1941
Buton-asfalt ontdekt en gewonnen
Kabungka en Lawele, Buton
De Nederlandse geoloog W.H. Hetzel beschreef in 1924 natuurasfalt op Buton. Vanaf 1925 groef de Boeton Maatschappij het asfalt af, tot de Japanse bezetting in 1942. Het werd al in 1926 voor wegen gebruikt.
Bron: Awang H. Satyana; Ngakan A. Ascaria; Alfathony Krisnabudhi; Ragil D. Prasetyo (2023) Prospectivities of Buton area, Southeast Sulawesi: new insights from revisiting integrated geological-geophysical-geochemical data. IPA · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1934–1941
Eerste nikkelmijn bij Pomalaa
Pomalaa, Kolaka · nikkel
In 1934 begon de Oost-Borneo Maatschappij met nikkelverkenning bij Pomalaa. De mijnbouw startte in 1938. Het erts ging tot 1942 naar Japan.
Beperking: Andere bronnen noemen een dochterbedrijf (Boni Tolo) en geven andere jaartallen en tonnages.
Bron: Wood Mackenzie (2024) Pomalaa nickel operation (report summary) · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1934–1941
Eerste nikkelmijn bij Pomalaa
Pomalaa, Kolaka · nikkel
In 1934 begon de Oost-Borneo Maatschappij met nikkelverkenning bij Pomalaa. De mijnbouw startte in 1938. Het erts ging tot 1942 naar Japan.
Beperking: Andere bronnen noemen een dochterbedrijf (Boni Tolo) en geven andere jaartallen en tonnages.
Bron: Wood Mackenzie (2024) Pomalaa nickel operation (report summary) · geraadpleegd 24 okt 2026
1942–1998: oorlog, onafhankelijkheid en Nieuwe Orde
- 1942–1945
Japanse bezetting: nikkel voor de oorlog
Pomalaa, Kolaka · nikkel
In 1942 nam Sumitomo de mijn bij Pomalaa over en bouwde in de buurt een smelter. Krijgsgevangenen uit Makassar moesten van januari tot september 1943 in de nikkelmijnen werken. De smelter werd in de oorlog verwoest.
Bron: Stichting Indische Kamparchieven (2024) Celebes - bezetting en bersiap (per regio) · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1942–1945
Japanse bezetting: nikkel voor de oorlog
Pomalaa, Kolaka · nikkel
In 1942 nam Sumitomo de mijn bij Pomalaa over en bouwde in de buurt een smelter. Krijgsgevangenen uit Makassar moesten van januari tot september 1943 in de nikkelmijnen werken. De smelter werd in de oorlog verwoest.
Bron: Stichting Indische Kamparchieven (2024) Celebes - bezetting en bersiap (per regio) · geraadpleegd 24 okt 2026
- ca. 1950–2023
Asbuton na de onafhankelijkheid
Buton
Na de onafhankelijkheid nam het staatsbedrijf Perusahaan Aspal Negara de winning over. De voorraad wordt geschat op ongeveer 663 miljoen ton. Het ministerie van Openbare Werken stimuleert het gebruik voor wegen.
Beperking: Het jaar van overname en de voorraadcijfers verschillen per bron.
Bron: Direktorat Jenderal Bina Marga, Kementerian PUPR (2023) Pengenalan Jenis dan Penggunaan Aspal Buton untuk Perkerasan Jalan · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1962–1976
Staatsmijn Pomalaa en Antam
Pomalaa, Kolaka · nikkel
In 1962 startten staatsbedrijven met een joint venture de mijn opnieuw. In 1968 kwam Pomalaa onder het nieuwe staatsbedrijf Aneka Tambang (Antam). Vanaf 1976 ging erts naar een nieuwe smelter ter plaatse.
Bron: Wood Mackenzie (2024) Pomalaa nickel operation (report summary) · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1967
Mijnwet van 1967 en Contracts of Work
Indonesia (national)
Op 2 december 1967 kwam wet nr. 11/1967 over mijnbouw. Die maakte Contracts of Work met buitenlandse bedrijven mogelijk. Daaronder vielen later PT Inco in Sorowako en veel goudcontracten in Noord-Sulawesi.
Bron: JDIH BPK RI (1967) UU No. 11 Tahun 1967 tentang Ketentuan-Ketentuan Pokok Pertambangan · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1968
Contract of Work voor PT Inco
Sorowako, Luwu Timur · nikkel
In juli 1968 werd PT International Nickel Indonesia (PT Inco) opgericht. Het bedrijf tekende met de regering een Contract of Work voor 30 jaar vanaf de start van de productie. Het was een van de eerste grote buitenlandse mijncontracten na de mijnwet van 1967.
Bron: PT Vale Indonesia (2024) Our history in Indonesia · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1976–2015
Ferronikkelfabrieken van Antam
Pomalaa, Kolaka · nikkel
Antams eerste ferronikkellijn (FeNi I) draaide vanaf 1976 met 5.500 ton nikkel per jaar. FeNi II volgde in 1995 en FeNi III in de jaren 1990–2000. In 2015 was FeNi IV in aanbouw.
Beperking: Het startjaar van FeNi III staat als 1997 of 2007 in bronnen.
Bron: Kementerian ESDM (2015) Menteri ESDM Tinjau Pabrik Feronikel Pomalaa, PT Antam · geraadpleegd 24 okt 2026
- 1977–1978
Smelter Sorowako in bedrijf
Sorowako, Luwu Timur · nikkel
PT Inco bouwde tussen 1974 en 1978 een smelter die nikkelmat maakt uit laterieterts. President Soeharto opende de fabriek in 1977. De commerciële productie begon in 1978.
Beperking: Bronnen noemen 1977 of 1978 als startjaar.
Bron: Guiry; Dalvi (1987) P.T. INCO's Indonesian nickel project: An updating · geraadpleegd 24 okt 2026
Vanaf 1999: decentralisatie en nu
- 2008–2009
Goudkoorts in Bombana
Rarowatu en Rarowatu Utara, Bombana · goud
In september 2008 trokken duizenden mensen naar nieuwe goudvelden langs rivieren in Bombana, uit heel Indonesië. Tussen september en december 2008 kwamen 39 mijnwerkers om in de open goudvelden.
Beperking: Kompas meldde op 2 december 2008 ongeveer 40.000 goudzoekers; aantallen zijn schattingen.
Bron: Kompas.com (2008) Sudah 39 Penambang Tewas di Bombana · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2009
Minerba-wet 2009
Indonesia (national)
Op 12 januari 2009 verving wet nr. 4/2009 de mijnwet van 1967. De wet verplicht mijnbedrijven om erts in Indonesië te verwerken. Dat werd de basis voor het exportverbod op ruw erts.
Bron: JDIH BPK RI (2009) UU No. 4 Tahun 2009 tentang Pertambangan Mineral dan Batubara · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2014–2020
Exportverbod op ruw nikkelerts
Indonesia (national)
In januari 2014 verbood Indonesië de export van onbewerkt nikkelerts. Van 2017 tot 2019 mocht laaggradig erts weer onder voorwaarden worden uitgevoerd. Vanaf 1 januari 2020 gold weer een volledig verbod; de WTO oordeelde in 2022 dat dit tegen de handelsregels ingaat.
Beperking: Indonesië ging in beroep; de uitspraak is niet uitgevoerd.
Bron: World Trade Organization (2022) Indonesia - Measures Relating to Raw Materials (DS592), Report of the Panel · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2014–2020
Exportverbod op ruw nikkelerts
Indonesia (national)
In januari 2014 verbood Indonesië de export van onbewerkt nikkelerts. Van 2017 tot 2019 mocht laaggradig erts weer onder voorwaarden worden uitgevoerd. Vanaf 1 januari 2020 gold weer een volledig verbod; de WTO oordeelde in 2022 dat dit tegen de handelsregels ingaat.
Beperking: Indonesië ging in beroep; de uitspraak is niet uitgevoerd.
Bron: World Trade Organization (2022) Indonesia - Measures Relating to Raw Materials (DS592), Report of the Panel · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2015
President opent eerste smelter IMIP
Bahodopi, Morowali · nikkel
Op 29 mei 2015 opende president Joko Widodo de eerste nikkelsmelter in IMIP. Sinds 2016 is het park een Nationaal Strategisch Project. Het groeide uit tot een van de grootste nikkel- en roestvrijstaalcomplexen ter wereld.
Bron: PT IMIP (2024) FAQ - PT Indonesia Morowali Industrial Park · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2017
Indonesië bekrachtigt het Minamata-verdrag
Indonesia (national) · kwik
Met wet nr. 11/2017 bekrachtigde Indonesië het Minamata-verdrag over kwik. Dat verdrag vraagt landen om kwik in kleinschalige goudwinning terug te dringen. Dit raakt veel goudgebieden in Sulawesi.
Bron: JDIH BPK RI (2017) UU No. 11 Tahun 2017 tentang Pengesahan Minamata Convention on Mercury · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2019
Smelter VDNI in Konawe geopend
Morosi, Konawe · nikkel
Op 25 februari 2019 opende de minister van Industrie de nikkelsmelter van PT Virtue Dragon Nickel Industry in Morosi. De investering was ongeveer 1 miljard dollar. Een zusterbedrijf bouwde toen al een grotere fabriek ernaast.
Bron: Tempo (2019) Pabrik Smelter di Kawasan Industri Nikel Morosi Resmi Beroperasi · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2022
Start bouw HPAL-fabriek Pomalaa
Pomalaa, Kolaka · nikkel
Op 27 november 2022 begon de bouw van een HPAL-fabriek van PT Vale en het Chinese Huayou bij Pomalaa. De fabriek moet nikkel voor batterijen maken (MHP). Ford stapte in 2023 in het project.
Bron: PT Vale Indonesia (2024) Indonesia Growth Project Pomalaa · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2024
Hof: geen mijnbouw op kleine eilanden
Wawonii, Konawe Kepulauan · nikkel
Op 21 maart 2024 wees het Constitutioneel Hof een zaak van nikkelbedrijf PT Gema Kreasi Perdana af. Het verbod op mijnbouw op kleine eilanden in de kustwet blijft dus staan. Bewoners van Wawonii hadden tegen de mijn geprocedeerd.
Beperking: Volgens berichten ging de mijnbouw daarna nog door.
Bron: CNN Indonesia (2024) MK Tolak Gugatan yang Minta Pesisir & Pulau Kecil Jadi Wilayah Tambang · geraadpleegd 24 okt 2026
- 2024
Van Contract of Work naar IUPK
Sorowako (Luwu Timur), Bahodopi (Morowali), Pomalaa (Kolaka) · nikkel
Op 26 februari 2024 werd de verkoop van aandelen aan staatsholding MIND ID afgerond. In hetzelfde jaar werd het Contract of Work omgezet in een speciale mijnvergunning (IUPK). PT Vale werkt nu ook in Bahodopi en Pomalaa.
Bron: PT Vale Indonesia (2024) Our history in Indonesia · geraadpleegd 24 okt 2026
Beschikbaar met een gratis account
Deze details zijn zichtbaar na inloggen. Hier tonen we alleen het soort en het aantal.
- Vergunninghouders258 Afgeschermd
- Milieu-alerts5 Afgeschermd
- Impactbeoordelingen0 Afgeschermd